Categorie 1: KUNST

Herman van der Worp werd geboren in Zutphen als zoon van een kunstschilder, tekenleraar aan de hbs en fotograaf. Herman was net als zijn vader fotograaf en schilder in Zutphen. Als fotograaf vervaardigde hij cartes de visite, als schilder legde hij onder meer landschappen, stadsgezichten en  portretten vast. Hij was (bestuurslid en vanaf 1924, toen hij al achttien jaar in Delden woonde, erelid van de Zutphense kunstvereniging Pictura.

Een aantal keren logeerde Van der Worp in Delden, in 1904 in hotel De Zwaan, zoals uit het gastenboek blijkt. In 1906 vestigde hij zich er definitief en bewoonde tot in 1939 permanent een zolderkamer in Hotel Carelshaven. Van hieruit reed hij op zijn driewielfiets met houten achterbak voor zijn schildersattributen naar de plekken die hij op het doek vastlegde, Delden en de bossen en boerderijen van Landgoed Twickel. Baron van Heeckeren van Wassenaer liet in 1908 een  atelier achter het hotel voor hem bouwen.

Vanaf 1939 was Van der Worp opgenomen in het R.K. Ziekenhuis in Delden, waar hij in 1941 op 92-jarige leeftijd overleed. Een aantal van zijn schilderijen hangt in Carelshaven. We kunnen met recht spreken van een Deldense schilder.

Voor de bezoekers van café-restaurant De Sevenster is het schilderij geen onbekende. Het hangt in de gelagkamer en valt met zijn ruim anderhalve meter in het vierkant direct op.

Johan Völkers (1898 – 1945), die met zijn broer een schildersbedrijf had, heeft voor zijn werk als kunstschilder les gehad van  Herman van der Worp. Deze Zutphense schilder beschikte in Delden over een atelier achter Carelshaven. Het in 1940 door Johan vervaardigde schilderij is bijzonder omdat het stadje Delden aan de noordzijde wordt afgebeeld. Behalve de Oude Blasius zien we de achterzijde van de synagoge afgebeeld met zijn twee gebogen vensters. Van dit gebouw bestaan nauwelijks foto’s. Op de voorgrond is een roggeveld te zien. Destijds kwamen roggevelden nog in groten getale in Twente voor.

In 1729 bezochten Cornelis Pronk en Abraham de Haen Twente om in opdracht van de Amsterdamse lakenkoopman en geschiedkundige Andries Schoemaker schetsen te maken voor topografische tekeningen. Schoemaker leverde zelf de topografische aantekeningen. Op deze tekening is de linker  toren voorzien van een belvedère, vanwaar men kon uitzien over het omringende parklandschap. In de 19e eeuw is dit dakterras vervangen door het huidige tentdak. Op de balustrade van de nu nog bestaande brug zijn op de tekening vazen te zien, die tegenwoordig in de tuin voor de oranjerie staan. De tekening geeft een heel duidelijk beeld van het kasteel in het begin van de 18e eeuw en we kunnen nu zien dat er aan de voorgevel in bijna 300 jaar niet veel veranderd is.

De veelzijdige kunstenaar Riemko Holtrop heeft ooit een beeld ontworpen voor Rotterdam, maar daar koos men voor het later wereldberoemd geworden beeld “Verwoeste stad” van Ossip Zadkine, dat er in 1953 geplaatst werd. Uiteindelijk is het mooie ontwerp van Holtrop “De Schreeuw” ook uitgevoerd en in 2003 geplaatst bij het voormalige stadhuis van Stad Delden. In 2017 is het beeld na ruim een jaar in de opslag te zijn geweest teruggeplaatst op het Ressingplein. Het monument staat ter nagedachtenis aan slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en geeft dat op een aangrijpende wijze weer met een  moeder, die haar gestorven kind vasthoudt. De schreeuw verwijst ook naar de wereldberoemde werken van Noorse schilder Edvard Munch uit het einde van de 19e eeuw. Het beeld is in 2003 onthuld door Kitty Holtrop, die met haar man Riemko het grootste deel van haar leven aan de zuidkant van het Twentekanaal bij Delden heeft gewoond.

In de tuin van Twickel staat bij de oranjerie een prachtige vergulde dubbele zonnewijzer. Het is een armillosfeer, een ringzonnewijzer, bestaande uit een bol, gevormd door een aantal banden, die onder andere de poolcirkels, keerkringen en equator voorstellen. De cijfers van de uren staan langs de binnenkant van de equator band. Daarom wordt ook gesproken van een equatoriale zonnewijzer. Er zit nog een tweede bolletje bovenop, die geen urenverdeling heeft en alleen ter versiering dient. Juist deze dubbele bol maakt onze zonnewijzer bijzonder. Bovendien behoort hij tot de meest gave in zijn soort. Hij wordt  gedateerd op 1730. Zonnewijzers zijn tegenwoordig minder functioneel, omdat ze meestal een afwijkende tijd aangeven, in Nederland al rond de 40 minuten en met de zomertijd nog een uur meer.

De tuinbank in de rotstuin van kasteel Twickel is een gebogen bank van Obernkirchner zandsteen, ontworpen en vervaardigd door de firma H.H. Beltman uit Deventer. Hij is een geschenk van de pachters en personeelsleden ter gelegenheid van het in 1922 gesloten huwelijk van baron R.F. van Heeckeren van Wassenaer en gravin M.A.M.A. van Aldenburg Bentinck. De bank is versierd met gebeeldhouwde griffioenen (gevleugelde leeuwen), die dienen als armleuningen. In het midden rust het zitgedeelte op geprofileerde consoles en de rugleuning is gedecoreerd met opgelegd lijstwerk. De rugleuning is bekroond met een kuif waarin de wapenschilden van Van Aldenburg Bentinck en Van Heeckeren in reliëf zijn afgebeeld. Deze middenpartij wordt geflankeerd door vleugelstukken met voluten en bekroond door een geprofileerde sierbol. De pachtersbank is cultuur-historisch van belang: vanwege de herinnering aan het huwelijk van de baron en de barones Van Heeckeren in 1922, vanwege de decoratieve stijl en de rijke ornamentiek en vanwege de ensemblewaarde in samenhang met de tuin rond het huis.

In 1986 is de D.B.K. Deldense Beeldend Kunstenaarsgroepering opgericht. Bij de samenvoeging tot Hof van Twente is de D.B.K. veranderd in een stichting MIKC (Meer Innovatie Kunst en Cultuur) deze is uitgegroeid tot een organisatie die vele projecten (waaronder Perron 1) in binnen en buitenland organiseert. Begin jaren ‘90 nam de D.B.K. het initiatief om enkele vierkante meters beeldende kunst in de straat of de stoep vanuit het centrum van  Delden richting Perron 1 te plaatsen om zo een kunstroute tussen het stadje en Perron 1 te bewerkstelligen. De titel van de kunstroute is “Stratenplan”. Uiteindelijk maak ten regionale en nationaal bekende kunstenaars in de loop van de negentiger jaren van de twintigste eeuw op een zeventien-tal plekken kunst in de  stoep of straat. Eén werk uit deze reeks is gefotografeerd en hier opgenomen. Het betreft “Wo ist das Meer” van de Deldense kunstenares Margreet  Zwetsloot. “In Delden was ooit de zee. Sporen van de verdwenen zee zijn het uitgangspunt bij dit ontwerp. De tekst “Wo ist das Meer” verwoordt de heimwee naar het water, het vlakke land, de wind en de zee.”

Middels de uitgave Kunststappen door o.m. Deldens kunstenaar Bert Meinen in samenwerking met de VVV Hof van Twente is er een wandelroute in hartje Delden naar Perron 1 vastgelegd.